I, Đặt vấn đề
Thuốc tránh thai là một trong những biện pháp phổ biến để hạn chế tình trạng mang thai ngoài ý muốn. Các chế phẩm thuốc tránh thai trên thị trường chứa hormon sinh dục nữ đơn thành phần (estrogen hoặc progestin) hoặc dạng kết hợp (kết hợp giữa estrohen và progesteron). Bài viết này đề cập đến các chế phẩm thuốc tránh thai chứa Desogestrel và Etonogestrel (đều là hai progestin tổng hợp nhân tạo).
II, Nội dung
Mới đây, Ủy ban Đánh giá Nguy cơ Cảnh giác Dược (PRAC) đã thống nhất ban hành Thư gửi nhân viên y tế (DHPC) nhằm cảnh báo về nguy cơ mắc u màng não liên quan đến việc sử dụng các thuốc tránh thai chứa desogestrel hoặc etonogestrel kéo dài (trên 1 năm) [1]. Tuy nhiên, sự gia tăng của nguy cơ mắc u màng nào ở phụ nữ đang sử dụng các thuốc tránh thai này nhìn chung rất thấp (khoảng 67.300 phụ nữ sử dụng chế phẩm chứa desogestrel và etonogestrel thì có 1 phụ nữ mắc u màng não) [1,2]. Nguy cơ u màng não cao hơn ở người có thời gian sử dụng kéo dài hơn (>7 năm) (OR = 2,1 [CI 95%; 1,5-2,9]). [2].
U màng não là các khối u phát triển từ lớp mô bao quanh não và tủy sống. Phần lớn các trường hợp là u lành tính, phát triển chậm; tuy nhiên, tùy thuộc vào kích thước và vị trí, khối u vẫn có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng. Hiện tại, desogestrel hoặc etonogestrel đang được khuyến cáo chống chỉ định cho phụ nữ đang mắc hoặc có tiền sử u màng não. Phụ nữ đang sử dụng các thuốc này cần được theo dõi về các dấu hiệu và triệu chứng nghi ngờ u màng não, bao gồm thay đổi thị lực, giảm thính lực hoặc ù tai, mất khứu giác, đau đầu tiến triển, suy giảm trí nhớ, co giật hoặc yếu chi [1].
PRAC đưa ra các khuyến cáo này sau khi đánh giá dữ liệu từ một nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn tại Pháp. Theo kết quả nghiên cứu, phụ nữ sử dụng desogestrel từ 1 năm trở lên sẽ tăng nguy cơ mắc u màng não nội sọ, nguy cơ càng tăng khi thời gian sử dụng càng kéo dài. Nguy cơ này có thể cao hơn ở những phụ nữ đã từng sử dụng các progestogen vốn đã được xác định là có liên quan đến u màng não (như cyproteron, nomegestrol, medroxyprogesteron và chlormadinon).
Vì vậy, PRAC khuyến cáo nhân viên y tế [1,2]:
– Nắm bắt tiền sử sử dụng các thuốc progestogen trước khi khởi trị bằng desogestrel hoặc etonogestrel.
– Đối với phụ nữ có chẩn đoán u màng não: Ngưng hoặc không sử dụng các thuốc chứa desogestrel và etonogestrel.
– Desogestrel và etonogestrel là các progestogen được sử dụng nhằm mục đích tránh thai. Các thuốc chứa desogestrel thường được bào chế dưới dạng viên uống, trong khi etonogestrel có dạng que cấy hoặc vòng âm đạo khi phối hợp với ethinylestradiol. Theo các khuyến cáo mới, thông tin sản phẩm của các thuốc này sẽ được cập nhật để bổ sung nguy cơ mắc u màng não vào mục tác dụng không mong muốn với tần suất “Chưa rõ”, đồng thời bổ sung chống chỉ định và cảnh báo liên quan.
Tài liệu tham khảo:
- Trung tâm DI và ADR Quốc gia (2026). EMA: Cảnh báo nguy cơ u màng não sử dụng kéo dài các biện pháp tránh thai chứa desogestrel và etonogestrel.
- EMA (2026). Direct healthcare professional communication (DHPC) : Desogestrel- and etonogestrel-containing medicinal products: risk of meningioma and measures to minimise the risk.